Archeologisch bewijs bevestigt dat mensen die in het hedendaagse Oekraïne wonen ongeveer 18.000 jaar geleden woningen bouwden met behulp van de botten van mammoeten. De bouwwerken, ontdekt nabij het dorp Mezhyrich, ten zuidoosten van Kiev, vertegenwoordigen een ingenieuze aanpassing aan de barre omstandigheden van de laatste ijstijd. Deze ontdekking belicht niet alleen overleving, maar hoe vroege mensen op creatieve wijze gebruik maakten van beschikbare hulpbronnen in extreme omgevingen.
De Mezhyrich-site: een nederzetting van botten
Opgravingen uitgevoerd tussen 1966 en 1974 brachten aanvankelijk de opstelling van mammoetresten aan het licht, wat erop duidde dat er sprake was van opzettelijke constructie. Recent heronderzoek en verfijnde dateringstechnieken hebben nu aangetoond dat het oudste deel van het grootste bouwwerk tussen de 18.323 en 17.839 jaar geleden ligt – een periode onmiddellijk na het Laatste Glaciale Maximum, de koudste fase van de laatste ijstijd. De locatie heeft waarschijnlijk gediend als tijdelijk onderkomen voor 5 à 7 mensen en is tot 429 jaar gebruikt, wat erop wijst dat dit geen permanente nederzettingen waren, maar eerder praktische antwoorden op onmiddellijke overlevingsbehoeften.
Hoe mammoetbeenderen werden gebruikt in de bouw
De woningen werden gebouwd met een fundament van mammoetschedels en lange botten die verticaal in de grond werden gedreven en zo een basis vormden. Onderzoekers denken dat er over deze fundering een houten raamwerk zou zijn gebouwd, bedekt met dierenhuiden of berkenbast voor isolatie. Er werden mammoetslagtanden en platte botten bovenop geplaatst, die als gewichten fungeerden om het dak vast te zetten en bescherming tegen de wind te bieden.
“Deze schuilplaatsen waren praktische oplossingen om te overleven in plaats van permanente nederzettingen”, merkten archeologen op, waarbij ze de pragmatische aard van de constructie benadrukten.
Waarom dit ertoe doet: aanpassing en vindingrijkheid
Het gebruik van mammoetbeenderen is niet uniek voor Oekraïne; soortgelijke structuren zijn elders in Oost-Europa gevonden. De precieze datering uit Mezhyrich biedt echter nieuw inzicht in de chronologie van deze aanpassingen. Het toont aan dat zelfs aan het einde van de laatste ijstijd mensen actief bezig waren megafaunaresten te herbestemmen als schuilplaats. Deze periode was een tijd van snelle klimaatverandering en slinkende hulpbronnen, dus deze vindingrijkheid zou van cruciaal belang zijn geweest.
Sommige onderzoekers, zoals Francois Djindjian, waarschuwen dat er over de hele site meer radiokoolstofdatering nodig is om de chronologie volledig te bevestigen. Niettemin wijst het bewijsmateriaal er sterk op dat gemeenschappen uit de ijstijd in Oekraïne een unieke en effectieve bouwtechniek beheersten, waardoor de overblijfselen van uitgestorven reuzen werden omgezet in levensreddende architectuur.
Deze ontdekking onderstreept het menselijke aanpassingsvermogen in het licht van extreme omstandigheden en biedt een tastbaar voorbeeld van hoe vroege gemeenschappen floreerden in een wereld die radicaal anders was dan de onze.
