Nieuw onderzoek bevestigt dat de maan nog steeds actief krimpt, met wijdverbreide tektonische activiteit over de donkere vulkanische vlaktes (maria). Een mondiale kartering van breukruggen laat zien dat maanbevingen veel vaker voorkomen dan eerder werd aangenomen, en dat sommige van deze formaties verrassend recent zijn: tientallen miljoenen jaren oud. Deze ontdekking heeft aanzienlijke gevolgen voor toekomstige maanmissies en potentiële bases op de lange termijn.
Maantektoniek: actiever dan verwacht
Decennia lang hebben wetenschappers gelobde steile hellingen – bergkamachtige formaties – waargenomen in de hooglanden van de Maan, wat duidt op een langzame samentrekking over miljarden jaren. Deze studie biedt echter het eerste volledige beeld van vergelijkbare activiteit in de maanmaria, de uitgestrekte donkere vlaktes gevormd door oude vulkaanuitbarstingen. Geoloog Cole Nypaver van het Smithsonian Institution legt uit: “Dit werk helpt ons een globaal compleet perspectief te krijgen op het recente maantektonisme… wat leidt tot een beter begrip van het binnenste ervan.”
Hoe de maan krimpt
De maan ontstond ongeveer 4,5 miljard jaar geleden als een gesmolten bol. Terwijl het afkoelde, trok het samen, waardoor het oppervlak rimpelde. Dit proces gaat vandaag de dag nog steeds door, zij het in een langzaam tempo. Het bewijsmateriaal verschijnt in de vorm van kleine mare-ridges (SMR’s) – compressiekenmerken gevormd door ondiepe stuwkrachtfouten in de basaltvlaktes.
Onderzoekers hebben 1.114 voorheen ongedocumenteerde SMR-segmenten in kaart gebracht met behulp van hogeresolutiebeelden van NASA’s Lunar Reconnaissance Orbiter, wat een aanvulling was op bestaande onderzoeken voor een totaal van 2.634 segmenten aan beide zijden van de maan.
Dating van de rimpels
Het is onmogelijk om deze ruggen rechtstreeks te dateren, maar wetenschappers gebruikten een slimme methode: maanbevingen veroorzaakt door breuklijnen wissen nabijgelegen inslagkraters uit. Door de resterende kraters te tellen, schatten ze de laatste beweging van elke breuk. De analyse suggereert dat SMR’s tussen 310 en 50 miljoen jaar geleden zijn gevormd, waarbij de jongste ongeveer 52 miljoen jaar oud is. Dit tijdsbestek komt nauw overeen met de gemiddelde leeftijd van steile hellingen in de hooglanden, wat wijst op een uniform samentrekkingssysteem.
Wat dit betekent voor de toekomst
De maan is met grofweg 0,003 tot 0,004 procent gekrompen, hoewel de onderzoekers denken dat deze inkrimping consistent is in zowel de hooglanden als de maria. Dit betekent dat de interne activiteit van de maan risico’s met zich meebrengt voor de toekomstige infrastructuur aan de oppervlakte. Zoals geoloog Tom Watters stelt: “De wijdverbreide aanwezigheid van recentelijk of momenteel seismisch actieve tektonische kenmerken… biedt nieuwe kansen voor toekomstige maanmissies en onderzoeken.”*
De voortdurende krimp van de maan herinnert ons eraan dat zelfs ogenschijnlijk statische hemellichamen dynamische systemen zijn met voortdurende geologische processen. De bevindingen benadrukken de noodzaak van gedetailleerde seismische monitoring naarmate de mensheid haar aanwezigheid buiten de aarde uitbreidt.
