Recente bevindingen van NASA’s Juno-ruimtevaartuig geven aan dat Europa, een van de ijzige manen van Jupiter, een aanzienlijk dikkere ijslaag bezit dan eerder werd geschat. De nieuwe metingen, verzameld met Juno’s microgolfradiometer (MWR) tijdens een korte vlucht in september 2022, duiden op een gemiddelde ijsdikte van ongeveer 29 kilometer (18 mijl). Deze ontdekking heeft grote gevolgen voor het begrijpen van de potentiële bewoonbaarheid van de ondergrondse oceaan van Europa.
Waarom Europa ertoe doet
Europa is al tientallen jaren een belangrijk doelwit in de zoektocht naar buitenaards leven. Bewijsmateriaal uit de Galileo-missie van NASA onthulde een zoute oceaan onder het ijs, wat de belangstelling wekte voor de vraag of deze maan leven zou kunnen herbergen. De dikte van de ijsschelp is cruciaal omdat deze bepaalt hoe gemakkelijk chemische verbindingen van het oppervlak zich kunnen vermengen met de oceaan eronder – een sleutelfactor voor bewoonbaarheid.
Juno’s baanbrekende metingen
Juno’s MWR, oorspronkelijk ontworpen om de atmosfeer van Jupiter te bestuderen, gaf onverwachte inzichten in het Europese ijs. Het instrument meet de helderheidstemperaturen op verschillende diepten, waardoor wetenschappers de dikte van de ijsschelpen kunnen schatten. Volgens Juno-projectwetenschapper Steve Levin geldt de schatting van 29 kilometer voor een koude, stijve buitenlaag van zuiver waterijs. Als er warmere, convectieve lagen eronder bestaan, zou de totale dikte zelfs nog groter kunnen zijn.
Implicaties voor de bewoonbaarheid
Een dikkere ijsschelp biedt uitdagingen voor het leven. De langere afstand tussen het oppervlak en de oceaan betekent dat zuurstof en voedingsstoffen verder moeten reizen om potentiële organismen in stand te houden. De MWR-gegevens brachten echter ook ‘verstrooiers’ aan het licht: kleine scheuren, poriën en holtes in het ijs aan het oppervlak. Hoewel deze kenmerken een aantal uitwisselingsroutes zouden kunnen bieden, lijken ze beperkt in omvang en diepte en strekken ze zich slechts honderden meters onder het oppervlak uit.
Wat is het volgende?
De bevindingen van Juno bieden een cruciale context voor aankomende missies: NASA’s Europa Clipper, die naar verwachting in 2030 zal arriveren, en ESA’s Juice-ruimtevaartuig, dat in 2031 Jupiter zal bereiken. Deze missies zullen de ondergrondse oceaan van Europa verder onderzoeken en het potentieel voor bewoonbaarheid ervan beoordelen.
“Hoe dik de ijsschelp is en het bestaan van scheuren of poriën in de ijsschelp maken deel uit van de complexe puzzel om de potentiële bewoonbaarheid van Europa te begrijpen”, aldus Juno’s hoofdonderzoeker, Dr. Scott Bolton.
Het onderzoek, gepubliceerd in Nature Astronomy op 17 december 2025, markeert een belangrijke stap voorwaarts in de planetaire wetenschap. Ondanks de uitdagingen die de dikke ijslaag met zich meebrengt, blijft het vooruitzicht van een bewoonbare oceaan onder Europa een dwingende reden voor verdere verkenning.
