Een nieuwe studie onthult een cruciaal verband tussen het afvalverwijderingssysteem van de hersenen – het glymfatische systeem – en de ontwikkeling van psychose, met bewijs dat suggereert dat disfunctie al in de vroege kinderjaren kan beginnen. Het onderzoek, gericht op personen met het 22q11.2 deletiesyndroom (22q11DS), een genetische aandoening die geassocieerd is met een verhoogd risico op psychose, levert overtuigend bewijs dat een verminderde hersenklaring een fundamenteel pad kan zijn naar psychotische stoornissen.
Het glymfatische systeem: de schoonmaakploeg van de hersenen
Het glymfatische systeem is verantwoordelijk voor het wegspoelen van metabolisch afval uit de hersenen, net als een lymfatisch systeem voor het centrale zenuwstelsel. Wanneer dit systeem niet goed functioneert, hopen zich gifstoffen op, wat leidt tot ontstekingen en cellulaire schade. Deze opbouw is nu rechtstreeks in verband gebracht met een onevenwicht in de hersenactiviteit, waardoor opwinding boven remming wordt bevoordeeld – een sleutelfactor bij psychose.
De studie analyseerde hersenscans van 85 personen met 22q11DS over een periode van 25 jaar, waarbij hun hersenontwikkeling werd vergeleken met gezonde broers en zussen. Deelnemers van 5 tot 35 jaar vertoonden al vroeg een verminderde hersenklaring, en degenen die een psychose ontwikkelden, vertoonden een abnormale ontwikkeling van het glymfatische systeem. Onderzoekers hebben dit gemeten met behulp van de ALPS-index, die de waterstroom langs ‘loodgieterskanalen’ in de hersenen beoordeelt.
Onevenwichtigheid in hersensignalen
Uit de studie bleek dat personen met minder effectieve glymfatische systemen een aanzienlijke onbalans in neurotransmitters hadden: overmatige opwinding door glutamaat en onvoldoende kalmering door GABA. Deze onbalans kan neurotoxisch zijn, vooral in kwetsbare gebieden zoals de hippocampus, die al in verband wordt gebracht met psychose.
“Overmatige excitatie kan giftig worden voor neuronen en bijdragen aan veranderingen in bepaalde hersengebieden die bijzonder kwetsbaar zijn en betrokken zijn bij psychose, zoals de hippocampus.” – Alessandro Pascucci, Universiteit van Genève
Mogelijkheid tot vroege interventie
De bevindingen suggereren een cruciaal venster voor interventie. Als glymfatische disfunctie vroeg in het leven optreedt, kan het mogelijk zijn het begin van een psychose uit te stellen of zelfs te voorkomen. De huidige behandelingen zijn primair gericht op het beheersen van de symptomen nadat ze zich voordoen; dit onderzoek wijst in de richting van een proactieve, preventieve aanpak.
De studie versterkt het idee dat psychose niet alleen een chemisch onevenwicht is, maar kan voortkomen uit een fundamentele storing in het hersenonderhoud. Hoewel glymfatische disfunctie niet uniek is voor 22q11DS, biedt deze studie cruciale inzichten in hoe een slechte ‘hersenreiniging’ kan bijdragen aan psychotische episoden.
Verder onderzoek naar deze cruciale ontwikkelingsperiode zou meer kunnen onthullen over de onderliggende mechanismen van psychose en de weg kunnen vrijmaken voor gerichte therapieën.
