Langdurige blootstelling aan fijne deeltjes (PM2,5) in de lucht wordt nu sterker in verband gebracht met de ziekte van Alzheimer dan eerder werd aangenomen. Een recent onderzoek van Emory University levert bewijs dat suggereert dat deze microscopisch kleine verontreinigende stoffen direct kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van de ziekte van Alzheimer, onafhankelijk van andere bekende risicofactoren.
Het groeiende probleem van de ziekte van Alzheimer en de luchtkwaliteit
De ziekte van Alzheimer is een belangrijk probleem voor de volksgezondheid, vooral nu de wereldbevolking ouder wordt. Hoewel luchtvervuiling lange tijd in verband is gebracht met aandoeningen die gecorreleerd zijn met de ziekte van Alzheimer, zoals hypertensie en depressie, wijst dit onderzoek op een directer causaal pad. De studie analyseerde de gezondheidsdossiers van meer dan 27,8 miljoen Amerikanen van 65 jaar en ouder over een periode van 18 jaar, waarbij diagnoses werden vergeleken met geschatte lokale luchtverontreinigingsniveaus.
De bevindingen waren significant: een hogere blootstelling aan PM2,5 correleerde consequent met een verhoogd risico op de ziekte van Alzheimer, zelfs als er rekening wordt gehouden met andere gezondheidsproblemen. Dit suggereert dat luchtvervuiling niet alleen de bestaande kwetsbaarheden verergert; het kan het ziekteproces zelfstandig versnellen.
Waarom dit ertoe doet: de kwetsbaarheid van de hersenen
Dit onderzoek is van cruciaal belang omdat het verder gaat dan correlatie en een directer mechanisme suggereert. Eerdere inzichten bestempelden het verband vaak als indirect: luchtvervuiling verslechtert de gezondheid van het hart, wat vervolgens het risico op Alzheimer vergroot. Deze studie geeft aan dat de verontreinigende stoffen zelf de gezondheid van de hersenen kunnen beïnvloeden, mogelijk door:
- Directe beschadiging van hersenweefsel.
- Het veroorzaken van wijdverspreide ontstekingen.
- Bijdragen aan de opbouw van eiwitten geassocieerd met de ziekte van Alzheimer.
Uit het onderzoek bleek met name ook dat personen die eerder een beroerte hadden gehad een nog hoger risico liepen om de ziekte van Alzheimer te ontwikkelen als ze werden blootgesteld aan hogere vervuilingsniveaus. Dit suggereert dat schade als gevolg van een beroerte de hersenen kwetsbaarder kan maken voor de schadelijke effecten van fijn stof, mogelijk door de bloed-hersenbarrière aan te tasten.
Beperkingen en toekomstig onderzoek
Het onderzoek is observationeel en kan daarom oorzaak en gevolg niet definitief bewijzen. De blootstelling aan vervuiling werd geschat op basis van postcodegegevens, niet op nauwkeurige individuele metingen, en er werd geen rekening gehouden met blootstelling binnenshuis of op de werkplek. De kracht van de associatie blijft echter alarmerend.
Toekomstig onderzoek zal zich richten op het blootleggen van de exacte biologische mechanismen achter deze link. Inzicht in de manier waarop deze deeltjes hersenweefsel en ontstekingen beïnvloeden, zou kunnen leiden tot gerichte preventieve maatregelen.
“Buurtomgevingen die gezond leven ondersteunen zijn essentieel voor duurzame ziektepreventie op bevolkingsniveau, waaronder dementie”, merkt psycholoog Simone Reppermund op, die het belang van schone lucht benadrukt voor het behoud van de cognitieve gezondheid, vooral bij vergrijzende bevolkingsgroepen.
Deze studie versterkt de noodzaak van strengere luchtkwaliteitsnormen en een groter publiek bewustzijn van de gezondheidsrisico’s op de lange termijn die met vervuiling gepaard gaan. Het verminderen van de blootstelling aan PM2,5 gaat niet alleen over de gezondheid van de luchtwegen; het gaat ook over het beschermen van onze hersenen.
