Nowe badania potwierdzają, że Księżyc nadal aktywnie się kurczy, a na jego ciemnych równinach wulkanicznych (Maria) panuje powszechna aktywność tektoniczna. Globalne mapowanie grzbietów uskoków pokazuje, że trzęsienia księżyca są znacznie częstsze niż wcześniej sądzono, a niektóre z tych formacji są zaskakująco młode – mają dziesiątki milionów lat. Odkrycie to ma znaczące implikacje dla przyszłych misji księżycowych i potencjalnych długoterminowych baz.
Tektonika Księżyca: bardziej aktywna niż oczekiwano
Przez dziesięciolecia naukowcy obserwowali blizny płatkowate – formacje przypominające grzbiety – na wyżynach księżycowych, wskazujące na powolne kurczenie się na przestrzeni miliardów lat. Jednak to badanie dostarcza pierwszego pełnego obrazu takiej aktywności na księżycowych morzach, rozległych ciemnych równinach utworzonych w wyniku starożytnych erupcji wulkanów. Geolog Cole Knipewer ze Smithsonian Institution wyjaśnia: * „Ta praca pomaga nam uzyskać globalną, kompleksową perspektywę na niedawną tektonikę Księżyca… prowadząc do lepszego zrozumienia jego wewnętrznej struktury.”*
Jak Księżyc się kurczy
Księżyc powstał około 4,5 miliarda lat temu jako stopiona kula. W miarę ochładzania kurczył się, powodując zaginanie się powierzchni. Proces ten trwa do dziś, choć w powolnym tempie. Dowody pochodzą z małych grzbietów maria (SMR), cech kompresyjnych utworzonych przez uskoki oporowe powierzchni na równinach bazaltowych.
Naukowcy zmapowali 1114 wcześniej nieudokumentowanych segmentów SMR, korzystając ze zdjęć o wysokiej rozdzielczości z należącej do NASA Lunar Reconnaissance Orbit, dodając do istniejących badań łącznie 2634 segmenty po obu stronach Księżyca.
Randki są fałdami
Niemożliwe jest bezpośrednie określenie daty tych grzbietów, ale naukowcy zastosowali sprytną metodę: księżycowe trzęsienia ziemi spowodowane uskokami wymazują pobliskie kratery. Licząc pozostałe kratery, oszacowali ostatni ruch każdego uskoku. Z analizy wynika, że SMR powstały między 310 a 50 milionami lat temu, przy czym najmłodsze powstały około 52 miliony lat temu. Okres ten ściśle odpowiada średniemu wiekowi blizn typu Highland, wskazując na pojedynczy system ucisku.
Co to oznacza na przyszłość?
Księżyc skurczył się o około 0,003 do 0,004 procent, chociaż badacze uważają, że to kurczenie się jest stałe zarówno na wyżynach, jak i na obszarach morskich. Oznacza to, że wewnętrzna aktywność Księżyca stwarza ryzyko dla przyszłej infrastruktury na powierzchni. Jak stwierdza geolog Tom Watters: * „Powszechna obecność niedawno lub obecnie aktywnych sejsmicznie struktur tektonicznych… zapewnia nowe możliwości dla przyszłych misji i eksploracji Księżyca”.*
Ciągła kompresja Księżyca przypomina, że nawet pozornie statyczne ciała niebieskie są dynamicznymi układami, w których zachodzą procesy geologiczne. Odkrycia te podkreślają potrzebę szczegółowego monitorowania sejsmicznego w miarę rozszerzania się obecności człowieka poza Ziemię.
