Niedawne odkrycia dokonane przez należącą do NASA sondę kosmiczną Juno wskazują, że Europa, jeden z lodowych księżyców Jowisza, ma znacznie grubszą lodową powłokę, niż wcześniej sądzono. Nowe pomiary zebrane przez radiometr mikrofalowy (MWR) sondy Juno podczas bliskiego przelotu we wrześniu 2022 r. wskazują, że średnia grubość lodu wynosi około 29 kilometrów (18 mil). Odkrycie to ma ważne implikacje dla zrozumienia potencjalnej możliwości zamieszkania w podpowierzchniowym oceanie Europy.
Dlaczego Europa jest ważna
Przez dziesięciolecia Europa była priorytetowym celem poszukiwań życia pozaziemskiego. Dane uzyskane z misji Galileo wykazały obecność słonego oceanu pod lodową skorupą, wywołując zainteresowanie możliwością istnienia życia na tym Księżycu. Grubość skorupy lodowej ma kluczowe znaczenie, ponieważ określa, jak łatwo związki chemiczne z powierzchni mogą mieszać się z oceanem poniżej, co jest kluczowym czynnikiem warunkującym możliwość zamieszkania.
Przełomowe pomiary Juno
Radiometr mikrofalowy Juno, pierwotnie opracowany do badania atmosfery Jowisza, dostarczył nieoczekiwanych danych na temat lodu Europy. Przyrząd mierzy temperatury jasności na różnych głębokościach, umożliwiając naukowcom oszacowanie grubości skorupy lodowej. Według naukowca projektu Juno, Steve’a Levina, szacunkowa długość 29 km odnosi się do zimnej, twardej zewnętrznej warstwy lodu z czystej wody. Jeśli pod spodem znajdują się cieplejsze warstwy konwekcyjne, całkowita grubość może być jeszcze większa.
Konsekwencje dla możliwości zamieszkania
Grubsza skorupa lodowa stwarza problemy na całe życie. Większa odległość między powierzchnią a oceanem oznacza, że tlen i składniki odżywcze musiałyby pokonywać większą odległość, aby utrzymać potencjalne organizmy. Jednak dane MWR wykazały również „rozpraszacze” – małe pęknięcia, pory i puste przestrzenie w lodzie przypowierzchniowym. Chociaż obiekty te mogą zapewniać pewne ścieżki wymiany, wydają się mieć ograniczony rozmiar i głębokość, rozciągając się zaledwie kilkaset stóp pod powierzchnią.
Co dalej?
Wyniki Juno zapewniają ważny kontekst dla nadchodzących misji: należącej do NASA Europa Clipper, której przybycie zaplanowano na 2030 r., oraz sondy ESA, która dotrze do Jowisza w 2031 r. Misje te będą w dalszym ciągu badać podpowierzchniowy ocean Europy i oceniać jego potencjał do zamieszkania.
„Grubość skorupy lodowej oraz obecność w niej pęknięć lub porów stanowią część złożonej układanki pozwalającej zrozumieć potencjalne możliwości zamieszkania Europy” – powiedział główny badacz programu Juno, dr Scott Bolton.
Badanie, opublikowane w czasopiśmie Nature Astronomy 17 grudnia 2025 r., stanowi ważny krok naprzód w nauce o planetach. Pomimo wyzwań, jakie stwarza gruba skorupa lodowa, perspektywa oceanu nadającego się do zamieszkania pod Europą pozostaje nieodpartym powodem do kontynuowania badań.
