Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO) odsłoniło przełomowe zdjęcie układu gwiazd AFGL 4106, przedstawiające chaotyczne, ale piękne końcowe etapy dwóch masywnych gwiazd. Ten układ podwójny oferuje unikalne spojrzenie na to, jak gwiazdy tracą swoją masę przed zapadnięciem się w mgławicę – surowiec do przyszłego formowania się gwiazd.
Gwiezdna ewolucja w akcji
AFGL 4106 składa się z dwóch gwiazd znajdujących się na różnych etapach umierania. Jedna gwiazda wyrzuciła już znaczną ilość gazu i pyłu, tworząc gęstą otaczającą powłokę. Drugi jest w bardziej zaawansowanym stadium upadku. Proces ten, choć destrukcyjny dla samych gwiazd, ma kluczowe znaczenie dla ewolucji galaktyk. Gwiazdy nie znikają tak po prostu; zwracają swój materiał z powrotem w kosmos.
Instrument SPHERE należący do VLT, zaprojektowany do obserwacji słabych obiektów w pobliżu jasnych gwiazd, rozwiązał problem ekstremalnego kontrastu światła. Umożliwiło to astronomom po raz pierwszy mapowanie wyrzuconych szczątków i dokładne scharakteryzowanie umierających gwiazd. Na zdjęciach same gwiazdy wyglądają jak czarne dziury – jest to konsekwencja ich oślepiającej jasności nasycającej detektor.
Wpływ Gwiazdy Towarzyszącej
Kształt mgławicy otaczającej AFGL 4106 jest daleki od symetrycznego. Obecność gwiazdy towarzyszącej znacznie zniekształca wyrzut gazu, wypychając obłoki pyłu i gazu z idealnie kulistego kształtu. Ta interakcja pokazuje, jak układy podwójne mogą radykalnie zmienić ewolucję umierających gwiazd. Grawitacja i ciśnienie promieniowania gwiazdy towarzyszącej kształtują mgławicę, tworząc unikalne i asymetryczne struktury.
Zespół badawczy kierowany przez dr Gabriela Tomassiniego wykorzystał zdolność SPHERE do korygowania turbulencji atmosferycznych, tworząc wyjątkowo wyraźne obrazy. Ich analiza ogranicza właściwości fizyczne i status ewolucyjny systemu.
Implikacje dla ewolucji gwiazd
Badania te przyczyniają się do zrozumienia procesów utraty masy w masywnych układach podwójnych oraz sposobu powstawania mgławic wokół ewoluujących gwiazd. Wyniki opublikowano w czasopiśmie Astronomy & Astrophysics, dostarczając szczegółowego wglądu w końcowe momenty życia masywnych gwiazd.
Obserwacje te pokazują, że śmierć gwiazd rzadko jest pojedynczym wydarzeniem; interakcje z gwiazdami towarzyszącymi odgrywają kluczową rolę w tworzeniu pozostałości i wpływaniu na przyszłe powstawanie gwiazd.
Ciągłe obserwacje VLT obiecują dalsze odkrycia dotyczące złożonego wzajemnego oddziaływania sił rządzących ewolucją gwiazd i obiegiem materii we Wszechświecie.
