Sir Richard Rodney Bennett: de met jazz doordrenkte componist achter Four Weddings en Murder on the Orient Express

0
11

Sir Richard Rodney Bennett schreef niet alleen aantekeningen op een pagina. Hij leefde ze, speelde ze en nam ze op gedurende een carrière waarin de harde grenzen tussen hoge kunst en popcultuur vervaagden. Geboren in Broadstairs, Kent, in 1936, stierf hij in New York op kerstavond 2012. Maar daartussenin? Een leven vol meedogenloze muzikale uitvindingen.

Hij was een pianist en componist met een duizelingwekkend bereik. Je had de serieuze twaalftoons-serialist die avant-gardistische concertzalen kon laten neuriën. Dan had je de man die romantische komedies scoorde en hard swingde in jazzclubs. Hij was niet geïnteresseerd in het kiezen van een rijstrook. Hij legde snelwegen tussen hen aan.

Van Broadstairs naar Parijs

Zijn DNA was muzikaal. Zijn vader schreef kinderboeken. Zijn moeder, een pianist en zangeres die daadwerkelijk bij Gustav Holst had gestudeerd, speelde piano. Bennett nam het allemaal in zich op. Tegen de tijd dat hij een tiener was, was hij al aan het pronken. In 1954 publiceerde hij een Sonate voor piano. Dat is jong. In 1953 kreeg hij een studiebeurs voor de Royal Academy of Music in Londen.

Hij bleef echter niet zitten. Van 1957 tot 1959 ging Bennett naar Parijs. Hij studeerde bij Pierre Boulez, de zwaargewicht van de modernistische compositie. Dit was niet zomaar een vakantie. Het was een onderdompeling in het soort rigoureus, innovatief denken dat zijn klassieke werk zou definiëren.

Een veelzijdige kracht in Britse muziek

Toen hij terugkeerde naar Engeland, was het toneel rijp voor iemand met zijn karbonades. Hij ontpopte zich als een van de meest veelzijdige figuren in de Britse avant-garde. Zijn portfolio bestond niet alleen uit symfonieën. Het was kamermuziek. Solozang. Koralen. Opera’s. Concerto’s. En, cruciaal, partituren voor televisie en film.

Daar stopte hij niet. In 1979 pakte hij zijn koffers voor New York City. Hij maakte er tot het einde toe zijn thuis, al maakte hij in de jaren negentig wel een omweg. Hij keerde terug naar Londen om de internationale leerstoel compositie te bekleden aan zijn oude alma mater, de Royal Academy of Music. Maar New York? Dat was het anker.

De klassieke catalogus

Als je de diepe delen van zijn klassieke werk wilt, zijn ze er.

Opera’s: The Mines of Sulphur (1965), A Penny for a Song (1966), All the King’s Men (1968) en Victory (1970).
Koor/orkest: Spells (1975) en Muziek voor strijkers (1978).
Ballet: Isadora (1981).

Maar laten we reëel zijn. De meeste mensen kennen hem van de films.

De filmmuziek die tientallen jaren heeft gedefinieerd

Bennetts filmmuziek begeleidde niet alleen scènes; het heeft hen gevormd. In 1975 nam hij een BAFTA-prijs mee naar huis voor zijn score voor Murder on the Orient Express (uitgebracht in 1974). Die soundtrack is iconisch. Gespannen. Elegant.

Toen kwam het fenomeen van 1994. Vier bruiloften en een begrafenis. Bennetts muziek voor die film won in 1995 een ASCAP-prijs voor topfilms. Het weerspiegelde de eigenzinnige, romantische, enigszins melancholische Britse sfeer die de film tot een wereldhit maakte. Hij begreep dat filmmuziek niet alleen maar achtergrondgeluid is. Het is emotionele architectuur.

De Jazzman in het pak

Hier wordt het verhaal interessant. Bennett was niet alleen een componist in een ivoren toren. Hij was een artiest. Een zanger. Een pianist. Hij hield van populaire muziek. Hij hield van jazz.

Hij werkte samen met heavy hitters als Cleo Laine, de Britse zanger, en Chris Connor, de Amerikaanse zanger. Hij schreef niet alleen voor hen; hij speelde met ze. In de jaren negentig ontwikkelde hij zelfs een solo-act in cabaretstijl. Je kunt het je voorstellen. Een smoking, een vleugel en een setlist die in één adem van een Bach-fuga naar een bluesstandaard kan swingen.

Erkenning en erfenis

De instellingen hebben eindelijk zijn veelzijdigheid ingehaald. In 197