Kim Stanley Robinson, auteur van de veelgeprezen trilogie Red Mars, heeft de huidige ambities om Mars te koloniseren botweg afgedaan als onrealistisch, daarbij verwijzend naar wetenschappelijke realiteiten die naar voren zijn gekomen in de decennia sinds zijn romans werden geschreven. De auteur betoogt dat, hoewel de droom van een zichzelf in stand houdende kolonie op Mars voortduurt, de praktische obstakels alleen maar groter zijn geworden.
Robinson erkent dat zijn eigen werk, geschreven tussen 1989 en 1991, bepaalde geopolitieke trends met verrassende nauwkeurigheid voorspelde: de teloorgang van de Amerikaanse en Russische dominantie, de opkomst van China en India, en de intensivering van de ecologische en economische crises op aarde. Hij benadrukt echter dat nieuwe wetenschappelijke bevindingen de haalbaarheid van de nederzetting op Mars fundamenteel hebben veranderd. Met name de ontdekking van alomtegenwoordige perchloraten in de bodem van Mars (giftig voor de mens, zelfs in zeer kleine concentraties) en de gevolgen voor de gezondheid op de lange termijn van verminderde zwaartekracht en kosmische straling vormen onoverkomelijke uitdagingen.
De verschuiving van sciencefiction naar fantasy
Robinson contrasteert de optimistische visies van miljardairondernemers met de harde realiteit van het Marsmilieu. “De gedurfde beweringen van bepaalde miljardairs over hoe we Mars binnenkort zullen koloniseren zijn eenvoudigweg fantasieën”, zegt hij. Hij stelt een realistischer scenario voor de korte termijn voor: het opzetten van wetenschappelijke buitenposten op Mars, vergelijkbaar met het McMurdo Station op Antarctica, met wisselende teams van onderzoekers die bereid zijn gezondheidsrisico’s te accepteren omwille van de verkenning.
Deze aanpak verschilt drastisch van de belofte van permanente, zelfvoorzienende nederzettingen. Robinson wijst erop dat zelfs met aanzienlijke technologische vooruitgang de belangrijkste barrière voor de kolonisatie van Mars de toestand van de aarde zelf blijft. “We moeten de problemen oplossen die we hier hebben gecreëerd voordat het ook maar enigszins relevant wordt om ergens buiten de planeet te gaan”, benadrukt hij.
Eerst een roman, daarna een prognose
Ondanks zijn scepsis ten aanzien van onmiddellijke kolonisatie, benadrukt Robinson dat Red Mars is opgevat als een fictiewerk en niet als een technische blauwdruk. Hij benadrukt de blijvende aantrekkingskracht van de personages en het verhaal van de roman, en merkt op dat hij het na tientallen jaren opnieuw kon lezen zonder de drang om het te herzien. De kracht van het verhaal ligt in de verkenning van menselijke relaties, politieke conflicten en de langetermijngevolgen van terraforming – thema’s die resoneren ongeacht de wetenschappelijke haalbaarheid.
Uiteindelijk handhaaft Robinson een voorzichtig optimisme. Hoewel hij erkent dat een volledige bewoning van Mars nog eeuwen kan duren, hoopt hij dat het uiteindelijke herstel van de aarde nieuwe mogelijkheden voor interplanetaire verkenning zal ontsluiten. Maar voorlopig, zo concludeert hij, is het idee dat mensen naar Mars ‘migreren’ ‘onzin’. De focus moet blijven liggen op het aanpakken van de existentiële bedreigingen waarmee de mensheid op haar thuisplaneet wordt geconfronteerd, voordat de blik wordt gericht op een verre en momenteel onherbergzame grens.
