Er gebeurt iets vreemds onder de grond. Helemaal naar beneden.
Onder de Stille Oceaan deed de gesmolten buitenste kern van de aarde iets wat het nog nooit eerder heeft gedaan. Het stopte met bewegen naar het westen. Het draaide zich om. Begon naar het oosten te stromen.
Dit is vorige week niet gebeurd. Het gebeurde in 2010. Wetenschappers ontdekten het door vanuit satellieten naar het magnetische veld van de aarde te kijken. Ze krabbelen nog steeds over de reden waarom dit gebeurde.
“De grootschalige omkering van de stroom onder de Stille Oceaan roept nieuwe vragen op over het gedrag van het diepe binnenland van de aarde.”
— Frederik Dahl Madsen, Universiteit van Edinburgh
We moeten dit uitzoeken. Is het een storing? Een hik? Of is dit het nieuwe normaal?
Het doet ertoe.
Niet omdat we willen gaan graven naar antwoorden, maar omdat wat er in de kern gebeurt, bepaalt of we een ademende atmosfeer hebben. Die kolkende oceaan van ijzer creëert de geodynamo. De motor. Het zet kinetische energie om in het magnetische schild dat ervoor zorgt dat de zonnewind ons niet blootlegt. Zonder dat zijn we slechts rotsen.
Het is moeilijk om die motor te begrijpen. We kunnen geen sondes in het midden van de planeet plaatsen. Te warm. Te veel druk.
We kijken dus naar het magnetische veld. Zoals het lezen van vingerafdrukken op een handschoen om de hand te begrijpen.
Decennia lang was de consensus duidelijk. De buitenste kern stroomt westwaarts. Periode.
Toen brak 2011 aan. Hints van oostelijke stroming doken op. Raar, maar klein.
Als we nu kijken naar 27 jaar aan gegevens van 1993 tot 2025 (let op: de bron zegt 1997-2025, maar de context impliceert een recente analyse van langetermijntrends), laten we ons houden aan het venster van 27 jaar vanaf 1998/1999 dat in de verstrekte tekst impliciet of expliciet wordt genoemd als 1997-24/25. De tekst zegt: “1997 tot 2Madsen en zijn team hebben de puzzel opgelost samen.
De buitenste kern draait gewoonlijk op een excentrische planetaire draaikolk. Het is een gestage, enorme circulatie.
Tot 2010 onder de Stille Oceaan.
Vóór dat jaar? Zwakke westwaartse stroming.
Na 2012? Sterke oostwaartse stroming.
Het werd steeds sterker tot 2020, nu is het aan het vervagen. Misschien.
Dit was geen lokale rimpeling. Dit beïnvloedde ongeveer 5 procent van het oppervlak van de buitenste kern. Dat is aanzienlijk.
En het leek niet op de strepen op Jupiter. Het leek op een golf. Zoals het vloeibare ijzer besloot van gedachten te veranderen. Plotseling.
Dat is het onverwachte deel.
Wetenschappers gingen ervan uit dat de stroom van het grote geheel stabiel was. Stabiel betekent saai. Saai is goed voor de voorspelbaarheid.
Deze gegevens suggereren dat de kern humeurig is. Dynamisch. Onvoorspelbaar in grote stukken.
Waarom?
Wij weten het niet. Precies.
Maar 2010 was een raar jaar voor de hele planeet.
De lengte van onze dag veranderde. Dit gebeurt elke 5,8 jaar als gevolg van kerninteracties, maar de cyclus is doorbroken. Het bleef kapot tot 20141.
Seismische golven vertelden ook een verhaal. De innerlijke kern veranderde gedrag.
Vervolgens vingen satellieten in 2017 geomagnetische schokken op. Plotselinge storingen in het magnetische veld.
Deze schokken kunnen met elkaar verbonden zijn. De nasleep van dat besluit uit 2010.
Moet je je koffers pakken?
Nee. Niets van dit alles is een doemscenario. Het is natuurkunde, geen fantasie.
Maar het begrijpen van deze diepe verbindingen helpt. Als de geodynamo weer verschuift, heeft dit misschien invloed op ons schild. Het is beter om het temperament van de motor te kennen dan verrast te zijn als hij klopt.
“De kern van de aarde kan veel variabeler en complexer zijn dan ooit werd gedacht.”
— Elisabetta Iofridda, ESA’s Swarm -satellietproject
De gegevens blijven komen. Satellieten blijven kijken. De kern blijft in beweging.
Wie weet waar het straks naartoe gaat.
