De oostelijke en westelijke Cleddau-rivieren hebben het moeilijk. Het zijn misschien wel de slechtst presterende beschermde waterwegen in Wales. Milieuwaakhond Natural Resources Wales heeft ze als falend bestempeld. Waarom? Overbelasting van voedingsstoffen. In het bijzonder fosfor.
Een nieuwe studie verandert het verhaal. Het suggereert een oplossing. En het gaat om het besparen van geld.
Boeren in Pembrokeshire hebben de sleutel in handen om deze puinhoop op te ruimen. Sterker nog, ze zouden het kunnen doen terwijl ze de kosten verlagen. Dit is niet alleen maar theorie. Het zijn gegevens. En de cijfers zijn grimmig.
De onbalans in voedingsstoffen in Cleddau
Pembrokeshire is een zuivelkrachtcentrale. De boerderijen hier produceren tot 25% van de melk in Wales. Hoge dichtheid van koeien. Hoge output. Maar de grond stikt.
Het RePhoKUs-team van Lancaster University heeft zich in de gegevens verdiept. Ze volgden elk stukje fosfor dat het stroomgebied binnendrong. Ze keken naar kunstmest. Verwerkt voer. Dierlijke mest. Vervolgens volgden ze wat er nog over was: melk, kaas, vlees.
De kloof is enorm.
Landbouwbedrijven importeren veel meer fosfor dan ze verwijderen. Het overschot? Jaarlijks ongeveer 360 ton. Dat is het gewicht van 26 dubbeldekkerpalen op het land. Het blijft niet alleen daar zitten. Het lekt. Het mondt uit in de rivieren. Het kan de waterwegen tientallen jaren lang vervuilen.
Ric Cooper van The Cleddau Project zegt het duidelijk:
“We hebben een van de hoogste dichtheden aan melkkoeien… we hebben ook een rivier die het niet aankan.”
De rivier is aangewezen als speciale beschermingszone (SAC). Het mislukt. Algenbloei is een zuurstofarme vis. Het ecologische risico is ernstig genoeg om de woningbouwontwikkeling stop te zetten. Actievoerders noemen het een ramp die nog moet gebeuren.
Hoe boeren de vervuilde rivieroever van Wales kunnen herstellen
Hoe kunnen we dit omdraaien? Het antwoord ligt in efficiëntie. Niet minder landbouw. Betere landbouw.
Prof. Paul Withers, die het Lancaster-onderzoek leidde, ontdekte iets interessants. Boeren hoeven niet zoveel kunstmest te kopen. Er zit al genoeg fosfor in dierlijke mest in heel Pembrokeshire om aan de behoeften van de gewassen te voldoen. Indien correct gebruikt.
Momenteel kopen boerderijen dure grondstoffen. Ze verspillen ook de mest die ze al produceren. Verdeel de mest effectief. Gebruik mest verstandig. Snijd de aangekochte mest af.
Het resultaat? Een potentiële besparing van £1,08 miljoen per jaar voor de boeren in de provincie. Dat is een aanzienlijke marge voor een sector die al onder druk staat.
“Dit gaat over verantwoorde landbouw”, zegt Lee Truelove, directeur regeneratieve landbouw bij First Milk. Hij heeft gelijk. Het is een ontbrekende maatstaf. Een manier om evenwicht te meten.
Implementatie van voedingsbeheerplannen
First Milk leidt de aanval. Ze werken samen met alle 700 Britse boeren. Dat omvat 200 in West-Wales die verband houden met de Haverfordwest-kaasfabriek.
De methode? De nutriëntenvoetafdruk.
Van elk landbouwbedrijf is de voetafdruk berekend. Ingangen onder de loep genomen. Meststoffen en voer worden bijgehouden. Dan komt de technologie. Nieuwe kaarten op basis van satellietbeelden tonen het vervuilingsrisico per veld.
Boeren gebruiken deze gegevens nu om te beslissen waar ze de drijfmest gaan verspreiden. Om praktijken aan te passen. Om de bodemgezondheid te verbeteren. Het is niet optioneel. Zij moeten jaarlijks rapporteren.
Sarah Bennett, regiomanager, legt uit:
“Het is duidelijk bedoeld om waterlopen te beschermen… maar het probeert ook te voorkomen dat overtollige hoeveelheden op de boerderij terechtkomen.”
Ric Cooper vindt het wereldwijd uniek:
“Ik ken nergens ter wereld zoiets waar 700 boerderijen… een voetafdruk hebben gehad en deze met elke boer bespreken.”
Een nationale kans?
Het onderzoek wordt gepresenteerd op de Royal Welsh Agricultural Show. Kamerleden en Senedd-leden zijn aanwezig. De boodschap is duidelijk: dit geldt ook buiten Pembrokeshire.
Henry Turfnell, parlementslid uit Midden- en Zuid-Pembrokeshire, noemt het een “win-winsituatie”. Verlaag de inputkosten. Bescherm het milieu. Het is een echte kans op nationale schaal.
De regering van Wales steunt dit. Hun nutriëntenbeheerplan helpt al bij het identificeren van prioriteiten. Verbetering van het inzicht in de stikstof- en fosfordruk. Ondersteuning van herstel op lange termijn.
“Het verbeteren van de gezondheid van de Cleddaure vereist actie in alle sectoren.”
Maar er zit een addertje onder het gras. Het probleem is groter dan de Cleddau. Een onevenwicht aan voedingsstoffen is een plaag voor de intensieve veehouderij in het Verenigd Koninkrijk. Als we het negeren? De rivieren zullen zich niet herstellen.
Is het redden van de Cleddau de moeite waard? Kijk naar de bussen. 26 van hen. Van puur afval. Zittend op het land. Het water in rennen.
Het repareren van het lek is niet alleen goed voor de vissen. Het is goed voor de portemonnee van de boer. De wiskunde werkt. De technologie is klaar. De rest is aan ons.
