De naam Bernardo Bertolucci blijft een belangrijke rol spelen in de filmgeschiedenis. Hij werd geboren in Parma op 16 maart 1941 en stierf in Rome op 26 november 2018. Hij was meer dan alleen een Italiaanse regisseur. Hij is een provocateur. Verteller. Iemand observeerde de menselijke conditie en besloot het rauw te filmen.
Als je één ding over hem weet, is het waarschijnlijk ‘Last Tango in Paris’.
De film uit 1972 brak niet alleen box office-records;
Het doorbreekt culturele taboes.
De seksuele inhoud ervan veroorzaakte zowel internationale verontwaardiging als lof. Maar om te begrijpen hoe hij het deed, moeten we terugkijken op zijn leven daarvoor.
Een literaire opvoeding
Bertolucci’s intrede in de filmindustrie was geen toeval. Hij groeide op in een comfortabele sfeer en met een hoge intelligentie. Zijn vader was schrijver, dichter, antholoog, docent kunstgeschiedenis en filmcriticus. Deze persoon had al vroeg een grote impact.
De liefde voor films van de jonge Bernardo was geen teken van rebellie bij tieners. Dit is elke dag. Samen met zijn vader bezocht hij vaak shows. Hij was al vroeg gefascineerd door camera’s. Op 15-jarige leeftijd had hij al twee korte films over kinderen gemaakt. Hij keek niet alleen. dat is wat hij doet.
Zijn literaire talent was even bedreven. In 1962 publiceerde hij het werk “In cerca del mistero” (“Op zoek naar een mysterie”). Dit boek won de Viareggio-prijs, een van de meest prestigieuze literaire prijzen van Italië. Dit is geen hobbyproject. Dit is een grote literaire prestatie.
Verlaat Academia en ga naar de camera
Nadat hij al vroeg succes had geboekt, betrad hij de filmindustrie. Aanvankelijk werkte hij als regieassistent voor Pier Paolo Pasolini. Dit is vormende tijd. Bertolucci werkte aan Pasolini’s film Accattone uit 1961.
Rond dezelfde tijd maakte hij een noodlottige keuze. Hij verliet zijn studie aan de Universiteit van Rome zonder af te studeren. Geen diploma. Dit is een onafhankelijke en grondige studie van filmtheorie en -praktijk. Hij is op een onafhankelijk pad.
Zijn eerste speelfilm kwam uit in 1962. La commare secca (“Magere Hein”) werd opgenomen in Rome. Critici zagen een veelbelovende jonge regisseur uit de schaduw tevoorschijn komen. Het publiek bleef weg. Het was een commerciële mislukking.
Twee jaar later, in 1964, bracht hij Prima della rivoluzione (Voor de Revolutie) uit. De commerciële prestaties waren identiek. Het trok echter de aandacht van het filmfestival van Cannes. Erkenning zonder inkomsten. Dit is een bekend verhaal uit de onafhankelijke film, maar wel een dat de vroege stadia van zijn carrière definieerde.
Lange weg naar volwassenheid
Zijn visie was financieel moeilijk te verwezenlijken. Dus hij paste zich aan. Hij regisseerde documentaires. Hij heeft samengewerkt met Julian Beck en Living Theatre aan werken als Agonia (‘Agony’) en Amore e rabbia (Love and Rage ).
Deze jaren zijn niet voor niets geweest. Ze zijn experimenteel. Ze verfijnden zijn oog.
In 1970 keerde zijn aandacht naar binnen. La strategia del ragno (The Spider’s Stratagem ) is meer geïnteresseerd in de innerlijke levens van de personages. Dit is het keerpunt van externe plot naar interne psychologie.
Toen verscheen in 1970 Il conformista (De Conformist ). Dit is het keerpunt. Dit toonde zijn volwassenheid als directeur. Dit verhaal gaat over een jonge ambtenaar die zijn tekortkomingen probeert te verbergen. Hij bereikte dit door de sociale orde van het fascistische Italië onder Benito Mussolini te volgen. Een meesterwerk van visuele stijl en thematische diepgang.
“Bertolucci is als regisseur volledig volwassen*
Van epische geschiedenis tot modern melodrama
De reikwijdte van de filmografie van Bernardo Bertolucci veranderde dramatisch na zijn vroege doorbraak. Hij maakt niet alleen films. De wereld die hij creëerde heeft een bijna overweldigende pracht. Neem bijvoorbeeld Novecento (1976). Bekend als 1900 in de VS. Dit is een uitgebreid en complex verhaal over twee mannen en de geschiedenis van Italië zelf. Dan is er nog “Luna” (1979) of “Moon”. Dit verwijdert alles en vervangt het door iets rustigers en intiemer. In 1981 werkte hij aan La tragedia di un uomo ridicolo (De tragedie van een belachelijke man), waarmee hij bewees dat hij kleine menselijke tragedies aankon die net zo belangrijk waren als historische tragedies.
Maar de echte gamechanger was The Last Emperor uit 1987.
Dit is niet zomaar een biografie. Dit is een filmisch evenement. Bertolucci vertelt over het tragische en vreemde leven van Puyi, de laatste heerser van China. Het project was destijds controversieel en er was speciale toestemming nodig om in de Verboden Stad te filmen. Maar de overwinning was ongelooflijk. De film won de Oscars en won negen prijzen, waaronder die voor Beste Film en Beste Regisseur voor Bertolucci. De film blijft een van de visueel meest verbluffende films van zijn tijd en versterkte zijn reputatie als meester op schaal.
Als de laatste keizer terugkijkt, is zijn volgende stap vooruit, op weg naar de psychologische woestijn. In 1990 werd het aangepast naar de roman “The Sheltering Sky” van Paul Bowles. Het is een radicaal uitgangspunt, een reis naar de Sahara die de grenzen van de geestelijke gezondheid van de personages op de proef stelt.
De regisseur keerde in zijn latere jaren terug naar Europa, waarbij hij zich richtte op jeugd, seksualiteit en culturele onrust. Stealing Beauty (1996) plaatst een Amerikaanse tiener in de levendige en complexe sociale wereld van Italië. Dit is een film over ontdekking, gefilterd door de iconische visuele lens van Bertolucci.
Dit werd gevolgd door The Dreamers (2003). Deze erotische thriller speelt zich af tijdens de studentenprotesten in Parijs in 1968 en toont de relatie tussen een Amerikaanse student en een Franse broer en zus. Het werk was controversieel vanwege de expliciete inhoud en de geromantiseerde weergave van politieke onrust, maar het paste in Bertolucci’s altijd geïnteresseerde conflict tussen persoonlijk verlangen en historische krachten.
Hij bleef werken en bleef tot het einde spraakmakende films maken. De rode draad tussen Novecento en The The Dreamers gaat verder dan visuele stijl. Het is een fascinatie voor macht, of deze nu in handen is van keizers of wordt gestolen in slaapkamergeheimen.
De vraag blijft: doet deze aanblik afbreuk aan het verhaal? Of is het verhaal zelf een spektakel?
Bertolucci beantwoordde deze vraag niet goed. Hij liet de camera gewoon draaien.
