Pomysł jest kuszący w swoim zakresie. Umieść serwery na całym świecie na orbicie. Ochłodź je za pomocą próżni kosmicznej. Niech wznoszą się ponad burze, ponad awarie sieci energetycznych, ponad chaos na ziemi.
Giganci technologiczni, tacy jak SpaceX Elona Muska i Blue Origin Jeffa Bezosa, aktywnie promują tę przyszłość. Nazywają to orbitalnymi centrami danych. Branża spodziewa się pojawienia się milionów takich obiektów.
Ale jest problem. Ogromny, czarny, metaliczny problem.
Nowa petycja złożona do Federalnej Komisji Łączności (FCC) dowodzi, że plany te są więcej niż tylko ambitne. Są potencjalnie katastrofalne. We wniosku, wspieranym przez grupy zajmujące się ochroną środowiska i ekspertów zajmujących się przestrzenią kosmiczną, wzywa się do zamrożenia nowych licencji. Argument jest prosty: po prostu nie znamy konsekwencji, a ryzyko wydaje się ponure.
Czym są kosmiczne centra danych?
Zanim wpadniesz w panikę, przyjrzyjmy się mechanizmowi tego procesu. Firmy technologiczne chcą przenosić duże obciążenia obliczeniowe poza burzliwą niższą atmosferę. Satelity krążące wokół Ziemi zapewniają naturalne chłodzenie i teoretycznie nieograniczoną energię słoneczną.
Brzmi jak rozwiązanie problemu zużycia energii na Ziemi. A jeszcze kilka lat temu było to pojęcie marginalne. Obecnie staje się polem bitwy regulacyjnej.
Firmy proponują tworzenie masowych sieci. Niektóre aplikacje starają się o pozwolenie na wystrzelenie dziesiątek tysięcy satelitów przeznaczonych wyłącznie do przechowywania i przetwarzania danych. FCC pełni rolę strażnika. Aprobuje częstotliwości radiowe i orbity. W petycji argumentuje, że obecne zezwolenia ignorują fizyczną rzeczywistość tego, czym w rzeczywistości są te satelity.
Komin stratosferyczny
Oto najbrzydsza część. Satelity to nie magiczne pudełka. Są to metal, plastik i krzem. Wykonane są z metali ziem rzadkich, tlenków glinu i stopów złożonych.
Po wystrzeleniu tych obiektów rakiety spalają paliwo, uwalniając tlenki węgla i azotu bezpośrednio do stratosfery. Ta warstwa atmosfery jest niezwykle wrażliwa. Jest delikatny. Nie miesza się szybko z niższą atmosferą. Zanieczyszczenia tam ulegają stagnacji.
Następnie, gdy satelity umierają – pięć do piętnastu lat później – spalają się, gdy ponownie wejdą w atmosferę. Po prostu nie znikają. Wyparowują. Zamieniają się w opary metalu i sadzę, które osiadają.
Steve Volz, były dyrektor biura satelitarnego NOAA, ujął to bez ogródek. Nawet jeśli statek kosmiczny całkowicie się spali, nie chcesz wypełniać atmosfery gruzem. Nie różni się to od budowania nowych kominów.
„Nie mamy pełnej wiedzy na temat interakcji metali z aerozolami siarczanowymi” – zauważyli naukowcy pod koniec 2023 roku. Aerozole te działają jak planetarny filtr przeciwsłoneczny, odbijający promieniowanie słoneczne i chroniący warstwę ozonową. Wprowadzenie nieznanych związków metali może zaburzyć tę równowagę. Wynik? Nieznany. Być może katastrofalne.
Dlaczego jest to teraz ważne?
Niebo jest już zatłoczone. W 2015 roku było około 1400 aktywnych satelitów. Dziś ta liczba zbliża się do 15 tysięcy. Eksperci przewidują, że do końca dekady na orbicie będzie znajdować się 100 000 satelitów. Nie licząc nowych sieci centrów danych.
Duża część obecnych zanieczyszczeń pochodzi z konstelacji Starlink i Amazon Broadband. Już wtłaczają zanieczyszczenia do nietkniętych części stratosfery.
Adding millions of new machines to this fragile system is the next step. Petycja wskazuje także na rażące pominięcie. Neither tech giant has provided a meaningful environmental impact assessment.
Weźmy Cowboy Space Corporation. Founded by the co-founder of Robinhood, it plans to launch 20,000 satellites by 2028 to create “an American energy grid in space.” Its FCC filing mentions only one environmental mitigation measure: a promise to minimize the impact on astronomers.
To wszystko.
SpaceX says its orbital centers will “enable humanity’s multiplanetary future.” Their environmental section talks about “industry-leading brightness for glare reduction.” Brak szczegółów. Brak danych na temat skumulowanych szkód. Nie ma planu na metal, który spadnie.
Zanieczyszczenie światłem i zanikająca ciemność
Nie chodzi tylko o zanieczyszczenia chemiczne. Jest też lekko.
A petition filed by Public Employees for Environmental Responsibility (PEER), Earthjustice and DarkSky International highlights another threat. Ciągłe zmiany na nocnym niebie.
Rośliny zależą od ciemności. Zwierzęta na tym polegają. Owady też. Increasing light pollution from dense satellite constellations contributes to extinction. Świetliki mają trudności. Migrujące ptaki gubią się.
“These projects could forever change the night sky as we see it,” said Ruskin Hartley of DarkSky International.
Komisja FCC ma prawny obowiązek zapewnienia zaspokojenia „interesu publicznego, wygody i konieczności”. Grupy argumentują, że ustawa o polityce ochrony środowiska państwa (NEPA) wymaga odpowiedniej oceny tych skutków. Instead, the agency issued licenses based on incomplete information.
Próżnia polityczna
Tutaj sprawa staje się trudna. Scientific research into these effects has stalled. Po tym, jak loty sponsorowane przez NOAA pod koniec 2023 r. wykazały metale w aerozolach występujących na dużych wysokościach, dalsze badania zostały wstrzymane pod rządami Trumpa.
Bez danych możemy jedynie spekulować. Spekulacje skłaniają się jednak ku ryzyku.
Cole Donon, były ekspert ds. polityki NOAA, zauważa, że budowa takich centrów danych wymaga ogromnych ilości metali ziem rzadkich. These resources are already in short supply on Earth. Their extraction damages the environment here, just as their exploitation damages the skies there.
Jeśli spojrzeć na pełny cykl życia, jest to opcja typu strata-strata.
Kto potrzebuje przerwy?
W petycji wzywa się do zaprzestania tej działalności. Tymczasowe zawieszenie wydawania nowych licencji do czasu przeprowadzenia odpowiedniej kontroli przez FCC. Twierdzą, że obecne podejście narusza prawo federalne, ignorując skumulowane szkody dla środowiska.
Firmy technologiczne opisują swoje plany w imponujący sposób. „Zmieniacze cywilizacji”. „Epicki” Ale jeśli chodzi o realne efekty fizyczne – sadzę, metale, światło – panuje cisza.
Odmawiają przyjęcia jakichkolwiek czeków. Zakładają, że niebo jest nieskończone. To nie jest nieskończone.
Czy przestrzeń jest rozwiązaniem?
To zrozumiałe, dlaczego chcą to zrobić. Zapotrzebowanie na moc obliczeniową rośnie wykładniczo. Modele AI są głodne. Przechowywanie danych kwitnie. Naziemna sieć energetyczna jest przeciążona. Zmiany klimatyczne nasilają się. Kosmos wygląda jak czysta droga ucieczki.
Ale czy on jest?
Fizyka nie kłamie. Uwalniasz metale ciężkie do delikatnej warstwy chemicznej atmosfery. Tworzycie miliony nowych źródeł zanieczyszczenia świetlnego. Zużywasz ograniczone zasoby. Robisz to, nie wiedząc, jak będzie przebiegać reakcja chemiczna.
Z petycji wynika, że Komisja FCC ignoruje wymogi NEPA. To jest argument prawny. Argument środowiskowy jest prostszy. Nie wiemy, co robimy. A kiedy nie wiesz, musisz się zatrzymać.
Być może wkrótce zamienimy nocne niebo w odblaskowe lustro naszego własnego cyfrowego nadmiaru. Być może wypełniamy górne warstwy atmosfery tlenkami glinu, co zmieni sposób, w jaki planeta pochłania ciepło. A może wszystko będzie dobrze. Być może atmosfera sobie poradzi.
Ale nikt nie udowodnił, że sobie z tym poradzi. A giganci technologiczni nie czekają na dowód. Czekają na pozwolenie.
