Henry Purcell is nog steeds de koning van de Engelse barokmuziek. Niemand anders in de drie eeuwen tussen William Byrd en de jaren 1900 kwam in de buurt van zijn bereik. De jongen, geboren rond 1659 in Londen, toonde al vroeg veelbelovend. Zijn eerste compositie? Hij schreef het op achtjarige leeftijd.
Dat is niet alleen vroegrijp. Dat is angstaanjagend.
Zijn start was vreemd specifiek. Als jongen zat hij in het Chapel Royal-koor. De opleiding kwam van zware hitters als Pelham Humfrey en John Blow. Maar toen zijn stem brak, stopte Purcell niet met werken. Hij begon koninklijke instrumenten te repareren. Hij stemde het orgel van de Westminster Abbey. Het was een praktische stage die hem precies leerde hoe muziek in de echte wereld klonk.
In 1679 was hij organist in Westminster. Twee jaar later, in 1682, werd hij organist van de Chapel Royal. De druk was groot. De inzet was hoog. Hij moest produceren.
‘Dido en Aeneas’ bereikt een hoge mate van dramatische intensiteit binnen een smal kader.
De meeste mensen kennen Purcell van één opera. Dido en Aeneas arriveerden in 1689. Het is kort. Het is krap. Het slaat harder dan de meeste volledige opera’s. Hij verpakte intens drama in een kleine ruimte. Het blijft niet voor niets zijn beroemdste werk.
Toen breidde hij uit. Hij hield het niet alleen bij standaardopera. Hij creëerde wat we nu ‘semi-opera’s’ noemen. Dit waren hybriden van muziek en gesproken drama. Alleen al de titels vertellen je de omvang van zijn productie. Koning Arthur (1691). De Feeënkoningin (1692). De Indiase koningin (1695). Dit waren geen zijprojecten. Het waren grote culturele evenementen in Restoration London.
Maar de opera’s zijn slechts de hoogtepunten. Bekijk het volledige CV. Hij schreef toneelmuziek voor toneelstukken. Hij schreef ongeveer 250 nummers. Hij componeerde 12 fantasieën voor gambaconsort. Hij vulde de kerk met volksliederen en diensten. Het volume is duizelingwekkend. De variatie is zelfs nog groter.
Waarom doet hij er vandaag toe? Omdat hij een geluid definieerde. Engelse barok is geen vage stijl. Het heeft een specifieke textuur. Purcell heeft het gebouwd. Hij wordt algemeen beschouwd als de grootste Engelse componist na Byrd en vóór de 20e eeuw. Dat is een enorme kloof die moet worden overbrugd. Hij deed het in ongeveer 36 jaar.
Hij stierf jong. 21 november 1695. Londen. Net 36 jaar oud.
De canon stopte niet met groeien. Maar de basis was gelegd. Elke Engelse componist die hem volgde, moest dezelfde vragen beantwoorden die hij stelde. Hoeveel drama kun je in een paar maten kwijt? Hoe laat je de gamba klinken als een menselijke stem? Hoe laat je een koning tragisch klinken?
antwoordde Purcell. Toen stierf hij. De muziek bleef.
